ورزش، بازتوانی و حفظ آمادگی جسمانی، همواره با چالش هایی همراه بوده اند که مهم ترین آن ها فشار زیادی است که در زمان راه رفتن یا دویدن به مفاصل، عضلات و استخوان ها وارد می شود. بسیاری از افراد، به ویژه ورزشکاران حرفه ای یا کسانی که دچار آسیب دیدگی شده اند، در برهه ای از زمان ناچار می شوند تمرین خود را قطع کنند، زیرا بازگشت زودهنگام به فعالیت ممکن است آسیب را شدید تر کند یا روند درمان را به تعویق بیندازد. بدیهی است که این مسئله نیز مانند بسیاری از مسائل دیگر راه حل هایی دارد. در این میان فناوری های جدید تلاش کرده اند راه حل هایی ارائه دهند که فرد بتواند بدون تحمل فشار زیاد، همچنان حرکت کند، عضلات خود را فعال نگه دارد و مسیر درمان را سریع تر طی کند. یکی از موثر ترین این فناوری ها، تردمیل ضد جاذبه است. دستگاهی که با کاهش وزن بدن و کم کردن میزان فشار، تمرین و بازتوانی را در شرایطی ایمن محقق می سازد. در ادامه این نوشته قصد داریم درمورد این دستگاه، نحوه عملکرد آن و مزایایی که برای افراد مختلف با اهداف گوناگون به همراه دارد، توضیحاتی ارائه دهیم.
تردمیل ضد جاذبه چه دستگاهی است و چه کاری انجام می دهد؟
تردمیل ضد جاذبه دستگاهی پیشرفته در حوزه تمرین و توانبخشی است که موجب می شود افراد بتوانند در حالی که کمترین فشار به بدن را تجربه می کنند، فعالیت های هوازی خود را انجام دهند. هنگام استفاده از تردمیل، وزن بدن به صورت واقعی کم نمی شود، اما نیرویی ایجاد می شود که وزن موثر بدن در تمرین را کاهش می دهد. به زبان ساده فرد هنگام دویدن روی آن احساس می کند سبک تر شده است. این سبک شدن باعث می شود برخورد پا با سطح تردمیل ضربه بسیار خفیفی ایجاد کند و در نتیجه مفاصل و ساختار های حساس بدن کمتر آسیب ببینند.
این دستگاه برای افرادی که در حال بازتوانی هستند اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از آسیب ها و جراحی ها نیازمند آن هستند که فرد به تدریج و مرحله به مرحله مجددا بتواند مانند قبل به فعالیت بپردازد و وزن خود را به طور کامل حمل کند. تردمیل ضد جاذبه دقیقا به این منظور طراحی شده است. یعنی فرد می تواند مثلا ابتدا با تحمل ۳۰ یا ۴۰ درصد وزن بدن تمرین کند و به مرور با پیشرفت روند درمان، میزان تحمل را افزایش دهد تا زمانی که بتواند به حالت طبیعی بازگردد. حال سوالی که مطرح می شود این است که این نوع تردمیل ها چگونه و با چه نوع عملکردی به این افراد کمک می کنند. در واقع نحوه کارکردشان چگونه است.
نحوه عملکرد تردمیل ضد جاذبه
در مجموع عملکرد تردمیل ضد جاذبه بر استفاده از فناوری فشار هوای مثبت استوار است. این دستگاه دارای یک محفظه بسته در قسمت پایین تنه است که به وسیله یک زیپ یا اتصال مشابه، دور کمر فرد بسته می شود. فرد در ابتدا لباس مخصوصی می پوشد که معمولا به شکل یک شورت است و به طور کامل به بدن متصل می شود؛ بدون اینکه هوایی از داخل آن نشت کند. پس از آن فرد وارد محفظه می شود، زیپ دور کمر او بسته می شود تا فضای محفظه کاملا مهر و موم شود.
بعد از بسته شدن کامل محفظه، دستگاه وزن فرد را اندازه گیری و سیستم را کالیبره می کند. در واقع اطلاعات دقیق وزن بدن فرد باید به دستگاه برسد تا بتواند به صورت دقیق درصدی از آن را کاهش دهد. پس از کالیبراسیون، فشار هوا در داخل محفظه افزایش می یابد. این افزایش فشار، یک نیروی رو به بالا ایجاد می کند که بخش پایین تنه را کمی بالا نگه می دارد و باعث می شود بخشی از وزن بدن از طریق این فشار تحمل شود، نه از طریق مفاصل و عضلات.
در نتیجه وزن بدن روی سطح تردمیل کاهش پیدا می کند و فرد می تواند راه رفتن یا دویدن را با فشار کمتر انجام دهد. نکته مهم این که این کاهش وزن کاملا قابل تنظیم است. یعنی می توان وزن را در درصد های مختلف تنظیم کرد. مثلا ۹۰ درصد وزن بدن، ۷۰ درصد، ۵۰ درصد یا حتی کمتر. این قابلیت نشان از انعطاف پذیری بالای دستگاه هم برای بازتوانی و هم برای تمرینات خاص دارد.
تردمیل ضد جاذبه چه مزایایی برای افراد به همراه دارد؟
مهم ترین مزیت این دستگاه را می توان در تمرین یا بازتوانی با ریسک کمتر خلاصه کرد. البته این موضوع خود مجموعه ای از فواید گسترده را در بر می گیرد. اولین و بار زترین مزیت، کاهش فشار روی مفاصل است. در صورتی که مفاصل زانو، لگن یا مچ پا تحت فشار زیاد قرار نگیرند، درد کمتر می شود و فرد می تواند حرکت را بهتر کنترل کند. این موضوع به ویژه برای کسانی که آرتروز دارند یا دچار درد مزمن هستند، اهمیت زیادی دارد.
مزیت دوم امکان بازگشت سریع تر به تمرین پس از آسیب یا جراحی است. بسیاری از ورزشکاران پس از آسیب، از ترس بازگشت درد یا آسیب مجدد، وقفه طولانی مدتی در بازه های تمرینی خود می اندازند. تردمیل ضد جاذبه باعث می شود فرد بتواند خیلی سریع تر از زمانی که فکر می کند، مجددا حرکت را شروع کند. علت آن هم این است که وزن بدن کاهش می یابد و ضربه ای که به بافت آسیب دیده وارد می شود، بسیار کم است. این به معنای حفظ آمادگی بدنی و جلوگیری از تحلیل عضلات در دوره نقاهت است.
یکی دیگر از مزایای مهم این دستگاه، کمک به حفظ الگوی صحیح راه رفتن و دویدن است. افراد آسیب دیده معمولا برای کاهش درد، سبک راه رفتن خود را تغییر می دهند و این تغییر ممکن است فشار غیر طبیعی به بخش های دیگر بدن وارد کند. استفاده از تردمیل ضد جاذبه کمک می کند فرد بتواند با درد کمتر، حرکت را طبیعی تر پیش ببرد و در نتیجه احتمال ایجاد آسیب های ثانویه کمتر شود.
جمع بندی
تردمیل ضد جاذبه یکی از پیشرفته ترین ابزار های تمرین و توانبخشی است که با استفاده از فناوری فشار هوای کنترل شده، وزن موثر بدن را کاهش می دهد و راه رفتن یا دویدن روی تردمیل را با فشار کمتری همراه می سازد. این دستگاه به ویژه برای افرادی که دچار آسیب هستند یا پس از جراحی نیاز به بازتوانی دارند، یک راه حل بسیار کاربردی محسوب می شود. همچنین برای ورزشکارانی که تمایل دارند تمرین بیشتری انجام دهند؛ در حالی که فشار کمتری به مفاصل وارد شود، گزینه ای هوشمندانه به نظر می رسد. در این نوشته سعی کردیم تمام نکات مرتبط با این تردمیل ها را به همراه نحوه عملکرد و مزایایی که دارند، با جزئیات دقیق مورد بررسی قرار دهیم.