بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۹.۸ میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر بیماری های قلبی و عروقی جان خود را از دست داده اند که معادل ۳۲ درصد از کل مرگ های جهان است. بیماری های قلبی از مهم ترین عوامل مرگ و میر در جهان محسوب می شوند و به همین دلیل انتخاب نوع فعالیت بدنی برای این بیماران اهمیت بسیار زیادی دارد. یکی از رایج ترین ابزارهای ورزشی که هم در باشگاه ها و هم در منازل مورد استفاده قرار می گیرد، تردمیل است. این سوال در بیشتر مواقع برای بسیاری از بیماران قلبی و خانواده های آنان مطرح می شود که آیا استفاده از تردمیل برای قلب مفید است یا می تواند خطرناک باشد؟
این پرسش، پاسخ واحد و ساده ای ندارد. دویدن روی تردمیل در شرایط مناسب می تواند یکی از بهترین تمرینات هوازی برای تقویت عملکرد قلب و عروق باشد، اما برای برخی بیماران و شرایط خاص نیز ممکن است خطراتی به همراه داشته باشد. در واقع مفید یا مضر بودن تردمیل به عواملی مانند نوع بیماری قلبی، شدت بیماری، وضعیت جسمانی فرد، شدت تمرین و نظارت پزشکی بستگی دارد. منابع علمی نشان می دهند که ورزش هوازی کنترل شده از جمله پیاده روی روی تردمیل، بخش مهمی از برنامه های توانبخشی قلبی محسوب می شود، اما رعایت اصول ایمنی در این زمینه ضروری است. در این مطلب قصد داریم با بررسی مزایا و معایب تردمیل پاسخی جامع و همه جانبه به این پرسش بدهیم که آیا تردمیل برای بیماران قلبی مفید است یا مضر؟
تاثیر ورزش هوازی بر سلامت قلب
قلب یک عضله است و مانند سایر عضلات بدن با تمرین مناسب قوی تر می شود. زمانی که فرد روی تردمیل راه می رود یا با سرعت کنترل شده می دود، ضربان قلب افزایش پیدا می کند و قلب برای تامین اکسیژن مورد نیاز عضلات، فعالیت بیشتری انجام می دهد. این فرآیند باعث بهبود عملکرد سیستم قلبی عروقی می شود.
ورزش هوازی منظم فشار خون را کاهش می دهد، گردش خون را بهبود می بخشد، سطح کلسترول مفید (HDL) را بیشتر و در کنترل و حتی کاهش وزن تاثیر می گذارد. همچنین فعالیت بدنی منظم موجب کاهش التهاب، بهبود عملکرد عروق خونی و کاهش احتمال بروز حملات قلبی در آینده می شود. به همین دلیل متخصصان قلب معمولاً ورزش های هوازی مانند پیاده روی را به عنوان بخشی از برنامه درمانی بیماران قلبی توصیه می کنند.
چرا تردمیل برای بسیاری از بیماران قلبی مفید است؟
در مجموع می توان این ادعا را کرد که در بیشتر مواقع تردمیل برای بیماران قلبی مفید است. در ادامه دلایل خود را برای اثبات این ادعا بر می شماریم و درمورد هر کدام توضیح می دهیم.
- امکان کنترل دقیق شدت فعالیت
یکی از مهم ترین دلایلی که متخصصان قلب و عروق استفاده از تردمیل را در بسیاری از بیماران توصیه می کنند، قابلیت کنترل کامل شدت فعالیت است. در هنگام پیاده روی در خیابان یا پارک، عوامل متعددی مانند شیب مسیر، ناهمواری زمین، شرایط آب و هوایی و حتی ازدحام جمعیت میزان فشار وارد شده به بدن را تغییر می دهند. در حالی که تردمیل شرایطی را فراهم می کند که بیمار سرعت و شیب دستگاه را با دقت تنظیم کند و تمرین را مطابق با توانایی قلبی خود انجام دهد. این ویژگی به خصوص برای افرادی که دوران بهبودی پس از سکته قلبی یا جراحی قلب را پشت سر می گذارند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پزشک قادر خواهد بود شدت فعالیت را به صورت مرحله ای افزایش دهد و از وارد شدن فشار ناگهانی به قلب جلوگیری کند.
- بهبود ظرفیت قلب و ریه
استفاده منظم از تردمیل باعث می شود سیستم قلبی و تنفسی به تدریج سازگاری بیشتری با فعالیت بدنی پیدا کند. زمانی که فرد روی تردمیل راه می رود، قلب برای رساندن اکسیژن و مواد مغذی به عضلات باید خون بیشتری پمپاژ کند. در نتیجه با تکرار این فرآیند در طول زمان، عضله قلب کارآمدتر می شود و با انرژی کمتر خون بیشتری را در بدن به گردش در می آورد. این موضوع سبب می شود بیمار در انجام فعالیت های روزمره مانند بالا رفتن از پله ها، پیاده روی های طولانی یا انجام کارهای منزل کمتر دچار خستگی، تنگی نفس یا احساس ضعف شود.
- کمک به کنترل عوامل خطر بیماری های قلبی
بسیاری از مشکلاتی که زمینه ساز بیماری های قلبی هستند با کم تحرکی ارتباط مستقیم دارند. اضافه وزن، چاقی شکمی، فشار خون بالا، دیابت نوع دو و اختلالات چربی خون از جمله عواملی هستند که خطر سکته قلبی و بیماری عروق کرونر را افزایش می دهند. تمرین منظم روی تردمیل در کاهش وزن و افزایش مصرف کالری موثر است و در نتیجه فشار واردآمده بر قلب را کاهش می دهد.
آیا تردمیل برای بیماران قلبی خطرناک است؟
خطرناک بودن یا نبودن تردمیل برای بیماران قلبی را در این بخش از مقاله در دو مورد مجزا توضیح می دهیم.
- بیماران مبتلا به بیماری قلبی ناپایدار
هرچند ورزش برای بسیاری از بیماران قلبی مفید است، افرادی که دچار بیماری قلبی ناپایدار هستند باید در این زمینه خیلی محتاط باشند. منظور از بیماری قلبی ناپایدار شرایطی است که در آن علائم بیمار هنوز کنترل نشده و خطر بروز عوارض جدی او را تهدید می کند. برای مثال فردی که به تازگی سکته قلبی کرده یا دچار درد قفسه سینه مکرر و کنترل نشده است، نباید بدون اجازه پزشک از تردمیل استفاده کند. در چنین شرایطی افزایش ضربان قلب و فشار کاری عضله قلب ممکن است موجب تشدید علائم و حتی بروز عوارض خطرناک شود. از این رو ارزیابی دقیق پزشکی پیش از شروع هرگونه فعالیت ورزشی ضروری است.
- آریتمی های کنترل نشده
اختلالات ریتم قلب یا آریتمی ها یکی دیگر از شرایطی هستند که استفاده از تردمیل را با محدودیت مواجه می کنند. برخی بیماران دارای ضربان قلب نامنظم هستند و فعالیت شدید بدنی ممکن است این نامنظمی را تشدید کند. زمانی که قلب با ریتم غیرطبیعی کار می کند، توانایی آن برای پمپاژ مؤثر خون کاهش می یابد و ممکن است علائمی مانند سرگیجه، ضعف، تپش قلب یا حتی بیهوشی برای بیمار ایجاد شود. به همین دلیل بیمارانی که سابقه آریتمی دارند باید قبل از آغاز تمرینات هوازی تحت نظر متخصص قلب قرار گیرند تا محدوده ایمن فعالیت برای آن ها مشخص شود.
جمع بندی
تردمیل به طور کلی برای بسیاری از بیماران قلبی نه تنها مضر نیست، بلکه می تواند یکی از بهترین ابزارهای تقویت سلامت قلب و عروق باشد. پیاده روی یا ورزش هوازی کنترل شده روی تردمیل به بهبود عملکرد قلب، افزایش ظرفیت هوازی، کنترل وزن، کاهش فشار خون و مدیریت عوامل خطر بیماری های قلبی کمک می کند. با این حال استفاده از تردمیل برای بیماران قلبی مناسب نیست برای آن دسته از افرادی که به تازگی دچار حمله قلبی، آریتمی کنترل نشده، نارسایی قلبی شدید یا التهاب های حاد قلبی شده اند. این افراد باید با احتیاط فراوان و تحت نظر پزشک عمل کنند.